NRC Handelsblad 30 september 2009

Fuseren levert top corporatie premie op bij vertrek

Door onze redacteur Menno Tamminga

Fusies van woningcorporaties gaan massaal gepaard met gouden handdrukken voor vertrekkende bestuurders en extra uitgaven voor het pensioen van zittende topmanagers.
Dat blijkt uit een analyse van deze krant van dertien fusies van grote en kleine corporaties in de afgelopen vier jaar. Bij acht van de dertien fusies kregen een of meer bestuurders een gouden handdruk, variërend van 36.000 euro tot meer dan een miljoen per persoon.
In totaal beliepen de gouden handdrukken bijna 4 miljoen euro. Dat is niet het volledige bedrag omdat corporatie Ymere om privacyredenen geen cijfers geeft. Bij vier fusies kregen de bestuurders een aanvulling op hun pensioen.
Bij sommige corporaties kregen ook de voorzitters van de raden van commissarissen, die de fusies moeten goedkeuren, extra betaald voor het meerwerk dat was verbonden aan de besluitvorming.
"Deze uitkomsten verbazen me helaas niet", zegt Tweede Kamerlid Staf Depla van de PvdA, die drie jaar geleden het initiatief nam om grote fusies (vanaf 10.000 woningen) alleen toe te staan als er aantoonbaar goede argumenten voor zijn. "De waardeoriëntatie van corporatiedirecteuren is verschoven." Ze kijken niet alleen naar huurdersbelangen, maar spiegelen zich aan het bedrijfsleven en de beloningen die daar gelden. "Daar is dit kennelijk gewoon. Er kunnen argumenten zijn voor een fusie, maar een grotere corporatie betekent ook meer status en meer inkomen voor de bestuurders."
De afgelopen ruim tien jaar is het aantal zelfstandige corporaties door fusies met eenderde afgenomen tot minder dan 500. Sommige corporaties fuseren om de paar jaar.
Minister Van der Laan (Wonen, PvdA) heeft Depla's standpunt over een fusietoets overgenomen en de omvang van de fusiecorporatie Ymere (80.000 woningen) als maximum voorgesteld. De minister wil tevens voor gefuseerde corporaties een pauze van vijf jaar invoeren voordat zij opnieuw mogen fuseren. Deze norm wordt binnenkort getoetst als Ymere en de kleine corporatie Goed Wonen Noord-Kennerland hun fusiebesprekingen afronden. Daarover zijn Kamervragen gesteld.
Ook bestuurders die na een fusie aanblijven, gaan er in meerdere gevallen op vooruit dankzij hogere bonussen of beloningen.
vervolg op pagina 13

Fuseren is cashen voor bestuurder corporatie

Woningcorporaties Opbrengst van fusie woningcorporaties is pas op termijn duidelijk, kosten zijn direct zichtbaar

Door onze redacteur Menno Tamminga

Fusies zijn populair onder bestuurders van woningcorporaties , maar een bron van wrevel bij politiek Den Haag. Waarom? Dertien fusies onder de loep.
Fusies van woningcorporaties, het lijken wel geldautomaten.
Elf gouden handdrukken voor ex-bestuurders, vijf extra bijdragen aan de pensioenen, talloze verhogingen van bestuurdersbeloningen, soms ook van bonussen. Plus extra betalingen aan de commissarissen die de transacties moeten goedkeuren. Dat is de oogst van een analyse van twaalf fusies van woningcorporaties plus de Espria woon-zorgfusie.
Het gaat om grote en kleinere fusies tussen 2006 en nu, onderzocht in de jaarverslagen van de betrokken corporaties. In ruim tien jaar is het aantal zelfstandige woningcorporaties met eenderde gekrompen tot minder dan 500.
In zijn jaarverslag over 2008 vertelt Stadgenoot (fusie van het Oosten en AWV, 33.000 woningen) openhartig wat misging. In de eerste maanden na de fusie ontstonden problemen met internet, met automatisering en daardoor met de bereikbaarheid. Extra tijdelijke medewerkers moesten worden ingehuurd. Gevolg: 6,2 miljoen euro fusiekosten bovenop 3,7 miljoen euro aan advieskosten.
Kleinere corporaties kunnen met minder toe. Volksbelang (3.400 woningen) in Hoogezand voert 547.000 euro op voor de fusie tot Lefier. Goed Wonen Assendelft (1.160 woningen) reserveert 147.027 euro aan reorganisatievoorziening in verband met de fusie met Parteon in Zaanstad.
De argumentatie voor fusies komt doorgaans neer op: de combinatie van vermogens en woningen geeft ons een betere positie om renovaties te betalen, nieuwbouw te realiseren en achterstandswijken een impuls te geven.
Maar de Tweede Kamer en minister Van der Laan (Wonen, Wijken en Integratie, PvdA) willen fusies moeilijker maken. Politici klagen over de groeiende afstand tussen steeds grotere corporaties en hun huurders en ergeren zich aan de stijgende beloningen van bestuurders van corporaties.
In zijn recente voorstel voor nieuwe relaties tussen corporaties en de rijksoverheid komt Van der Laan met een norm: maximaal 80.000 huurwoningen. De nieuwe norm is ontleend aan de omvang van de fusiecorporatie Ymere, die de regio Amsterdam, Hoofddorp, Haarlem en Almere bestrijkt.
De opbrengsten van de fusie worden echter pas op termijn van jaren duidelijk. De kosten zijn onmiddellijk zichtbaar, zeker als het fusieproces niet soepel loopt.
In zijn jaarverslag over 2008 vertelt Stadgenoot (fusie van het Oosten en AWV, 33.000 woningen) openhartig wat misging. In de eerste maanden na de fusie ontstonden problemen met internet, met automatisering en daardoor met de bereikbaarheid. Extra tijdelijke medewerkers moesten worden gehuurd. Gevolg: 6,2 miljoen euro fusiekosten bovenop 3,7 miljoen euro aan advieskosten.
Woonstad Rotterdam, de fusie van Woningbedrijf Rotterdam en de Nieuwe Unie, vermeldt geen aparte kosten, maar noemt bij navraag een bedrag van 5 miljoen euro. Kleinere corporaties kunnen met minder toe. Volksbelang in Hoogezand voert 547.000 euro op. Goed Wonen Assendelft reserveert 147.027 euro aan reorganisatievoorziening.
Fusies gaan meestal gepaard met banenverlies omdat organisaties in elkaar worden geschoven. Nergens is dat zo zichtbaar als in de top. En de top weet dat. De bestuurder van fusiecorporatie Parteon heeft bijvoorbeeld contractueel recht op een hogere vertrekregeling als hij bij een volgende fusie zelf overbodig wordt.
Het wemelt van de gouden handdrukken en extra betalingen voor pensioenen. De fusie van de corporaties Lucht & Licht (Losser), Wooncorporatie SWL (Losser) en Domijn (Enschede) biedt voorbeelden van beide. Een van de drie bestuurders ging akkoord met eenstapje terug. Hij werd vestigingsdirecteur. Hij kreeg een afkoopsom voor toekomstige loon- en premiederving van 116.860 euro. Het volgende jaar ontstaat echter een "verschil van inzicht over het te voeren beleid". Zijn contract wordt via de kantonrechter ontbonden. Gouden handdruk: 387.859 euro.
Het meeste opzien baarde vier jaar geleden de gouden handdrukken bij corporatie SWS in Eindhoven, voorafgaand aan de fusie met stadgenoot Hertog Hendrik van Lotharingen. Twee bestuurders kregen respectievelijk 1.012.000 euro en 1.017.000 euro.
In totaal gaat het bij de dertien onderzochte fusies om 3,9 miljoen euro aan handdrukken plus pensioenstortingen. Dat is exclusief Ymere, die de informatie uit privacy-overwegingen niet vrijgeeft.
Fusies leveren niet alleen gouden handdrukken op, ze drijven ook de beloningen op. Minister van der Laan wil de beloningen maximeren op 181.000 euro, de norm voor beloningen bij de overheid en de semipublieke sector.
Bestuurders van corporaties worden betaald aan de hand van een beloningscode waarin omvang zwaar weegt. Zo gaat de vaste beloning van de bestuurder van de fusiecorporatie Lucht & Licht volgens de achtereenvolgende jaarverslagen omhoog van ruim 96.000 euro (2006) naar 121.028 (2007) naar 155.878 (2008). Bij de bestuurder van Hanzewonen gaat het van 126.5000 (vast salaris plus bonus) naar 154.431.
Bij de politiek omstreden fusie van corporatie Woonzorg Nederland met de zorginstellingen Evean en Philadelphia kregen alle bestuurders een plaats in de top van fusiebedrijf Espria. Voor de twee bestuurders van Woonzorg had de fusie als consequentie dat hun beloning werd geënt op de regeling voor zorginstellingen. De vaste beloning van bestuursvoorzitter Bram Troost van Espria/Woonzorg steeg, zo blijkt uit het jaarverslag, van net iets meer dan twee ton (plus ruim 9.000 euro bonus) naar 226.970 euro.
Bij grote corporaties komen fusies vooral tot uiting in hogere bonussen. Bestuurder Nico Nieman krijgt mede vanwege de geslaagde fusie met de kleinere Woningbouwstichting St Lodewijk een bonus van 20.400 euro.

De twee bestuurders van corporatie de Woonmaatschappij, de fusiepartner van Ymere, krijgen vanwege de "behaalde resultaten en de gerealiseerde fusie" de maximale bonus van een kwart van hun jaarsalaris: 37.120 euro elk. Ook de drie bestuurders van het oude Ymere kregen een bonus van tussen 5.000 en 35.324 euro. In de nieuwe fusiecorporatie stijgt de maximale bonus naar 25 procent van het salaris.
Ook de fusiepartners bij Stadgenoot, de corporaties Het Oosten en AWV, moesten hun beloningsbeleid uniformeren. Het Oosten betaalde een bonus, AWV niet. Stadgenoot volgt Het Oosten. In de eerste zes maanden van Stadgenoot, meldt het jaarverslag, zijn geen concrete doelstellingen afgesproken voor de bonus. Maar de fusie belastte de twee bestuurders wel extra. Zij kregen beide de volle bonus voor een half jaar werk: voor bestuurder Frank Bijdendijk (salaris: 189.755 euro) is dat 22.686 euro. Voor voorzitter Gerard Anderiesen geeft het jaarverslag geen bedrag, maar het moet gezien zijn salaris (155.106 euro) om zo'n 19.000 euro gaan.
De fusie van Stadgenoot is in éénn opzicht een unicum. Bij fusies ontstaat al snel een overschot aan bestuurders. Stadgenoot lost dat elegant op. Bijdendijk is dit jaar 65 jaar geworden, maar hij heeft voor drie jaar bijgetekend.

Opslag commissaris
Geen fusie zonder fiat van de commissarissen. Maar fusies zijn extra werk en het is in de corporatiewereld gebruikelijk om de toezichthouders daarvoor extra betalen. De stijgende beloningen van commissarissen wordt meestal als een vaststaand feit gepresenteerd, zonder vermelding van de eerdere bedragen.
De voorzitters van de raden van commissarissen van fusiepartners Ymere en Woonmaatschappij krijgen elk 12.982 euro extra honorarium vanwege hun werk bij de fusie, 100 procent bovenop de reguliere honorering. De voormalige president-commissaris van Woonmaatschappij blijkt een vergelijkbare regeling te hebben gehad, maar zijn bedrag (28.000 euro) is kenenlijk al in 2007 betaald. Ymere vermeldt het niet in zijn jaarverslag 2008. Gewone commissarissen van Ymere gaan bijna 7.000 euro per jaar meer verdienen (16.079), de voorzitter gaat naar 19.100 (was 12.982 euro).
Bij de fusie van Volksbelang, In en Wooncom tot de corporatie Lefier blijken alleen twee commissarissen van Wooncom zo'n extra beloning te krijgen: samen 11.219 euro.
Bij Kennemer Wonen krijgen de commissarissen 8.000 euro en de voorzitter 12.000 euro. Dat is minimaal een verdubbeling ten opzichte van de bedragen van voor de fusie.

Vorige pagina